การอบรมทางอารมณ์ · التربية الوجدانية
พฤติกรรม السلوك · Behavior
พฤติกรรมถือเป็น กุญแจสำคัญ สู่บุคลิกภาพของมนุษย์ เพราะมันเป็นทั้งเครื่องแปลและตัวแทนที่สะท้อนถึงสิ่งที่ซ่อนอยู่ในตัวตน — เปิดเผยความลับ ความรู้สึก และอารมณ์อันลึกซึ้งภายในใจ
พฤติกรรมเป็นรูปแบบที่จับต้องได้ซึ่งอารมณ์ แรงขับเคลื่อน สัญชาตญาณ ความปรารถนา และความทะเยอทะยานถูกหล่อหลอมออกมา จึงเป็นกรอบที่กำหนดลักษณะการเติบโตทางสติปัญญา จิตใจ และสังคมของบุคคล รวมถึงเป็นตัวกำหนดท่าทีและแนวทางในมิติต่างๆ ของการดำเนินชีวิต
ความหมายของพฤติกรรม
ในทางจิตวิทยา พฤติกรรมหมายถึง ทุกการเคลื่อนไหว กิจกรรม การกระทำ หรือการตอบสนอง ที่มนุษย์กระทำในชีวิตของเขา สิ่งเหล่านี้ถูกขับเคลื่อนด้วยแรงจูงใจและวัตถุประสงค์ที่เฉพาะเจาะจง ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่ติดตัวมาแต่กำเนิดหรือสิ่งที่เรียนรู้มาใหม่ เพื่อตอบสนองความต้องการทางธรรมชาติ จิตใจ และสังคม
นักวิจัยด้านจิตวิทยา (เช่น ดร.มุสตาฟา ฟะฮ์มี) ได้เน้นย้ำว่า พฤติกรรมคือ ผลลัพธ์ของปฏิสัมพันธ์ที่มีพลัง ระหว่างมนุษย์ (ที่มีความต้องการและแรงขับเคลื่อน) กับสิ่งแวดล้อมทางสังคมและธรรมชาติ
หากบุคคลถูกขัดขวางไม่ให้บรรลุสิ่งที่ต้องการ เขาอาจเกิดความตึงเครียดที่นำไปสู่พฤติกรรมที่ถดถอยหรือก้าวร้าว แต่หากเขาได้รับแรงจูงใจที่เหมาะสมในทางที่ถูกต้อง พฤติกรรมของเขาจะนำไปสู่การสร้างบุคลิกภาพที่สมดุลและมั่นคง
แรงขับเคลื่อนของพฤติกรรม
พฤติกรรมของมนุษย์เกิดจากแรงขับเคลื่อนและแรงจูงใจมากมาย ที่ผลักดันให้บุคคลเคลื่อนไหวและดิ้นรนในสมรภูมิแห่งชีวิต โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ต้องการ และหลีกเลี่ยงความล้มเหลวหรือความทุกข์ยาก
ปฐมภูมิ · Primary
แรงขับเคลื่อนทางธรรมชาติหรือทางร่างกาย ที่เกิดขึ้นโดยไม่ต้องเรียนรู้ เพื่อรักษาชีวิตและกลไกร่างกาย
ทุติยภูมิ · Secondary
แรงขับเคลื่อนที่เกิดจากการเรียนรู้และประสบการณ์ในสังคม ซับซ้อนและหลากหลายตามวัฒนธรรม
แรงขับเคลื่อนปฐมภูมิ
นี่คือแรงขับเคลื่อนพื้นฐานที่บุคคลไม่ต้องเรียนรู้ แต่เกิดขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างร่างกายกับสิ่งแวดล้อม หากไม่ได้รับการตอบสนอง ชีวิตย่อมไม่สามารถดำรงอยู่ได้ ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่ ความกระหายน้ำ ความหิวโหย ความต้องการพักผ่อน แรงขับเคลื่อนทางเพศ และแรงขับเคลื่อนความเป็นพ่อแม่
แรงขับเคลื่อนทางเพศอาจถูกชะลอการตอบสนองได้ในบางกรณี เช่น ผู้ที่ฝึกตนตามแนวทางศาสนา แต่โดยรวมแล้วมนุษย์ทุกคนมีสัญชาตญาณเหล่านี้ที่เท่าเทียมกัน
มีการทดลองวัดความรุนแรงของแรงขับเคลื่อนโดยใช้กล่องสิ่งกีดขวางกับหนูทดลอง เพื่อดูว่าแรงขับเคลื่อนใดที่ทำให้สัตว์ยอมรับความเจ็บปวดเพื่อไปถึงเป้าหมายได้มากที่สุด
| แรงขับเคลื่อน | ค่าเฉลี่ยความพยายาม | สัดส่วน |
|---|---|---|
| ความเป็นแม่ (Parenting) | 22.8 | |
| ความกระหาย (Thirst) | 20.4 | |
| ความหิว (Hunger) | 18.2 | |
| ทางเพศ (Sex) | 13.8 |
แรงขับเคลื่อนทุติยภูมิ
หากแรงขับเคลื่อนปฐมภูมิเป็นสิ่งที่มนุษย์มีร่วมกับสัตว์ แรงขับเคลื่อนทุติยภูมิคือสิ่งที่ทำให้ มนุษย์มีความโดดเด่น สิ่งเหล่านี้คือความต้องการที่เกิดจากการเรียนรู้และประสบการณ์ในสังคม มีความหลากหลายและซับซ้อนตามสภาพสังคม วัฒนธรรม และอารยธรรม
ลักษณะสำคัญของแรงขับเคลื่อนทุติยภูมิ ได้แก่:
เช่น ความต้องการความปลอดภัยทางจิตใจ การยอมรับ (Status) และการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม (Belonging)
บางคนอาจมีความถนัดหรือความชอบเฉพาะตัว เช่น กีฬา ดนตรี หรือศิลปะ ซึ่งแรงขับเคลื่อนเหล่านี้มีผลต่อความสุขหรือความตึงเครียดในใจ
สุขภาพจิตของมนุษย์จะไม่สมบูรณ์หากไม่ได้รับการตอบสนองทั้งแรงขับเคลื่อนตามธรรมชาติ และแรงขับเคลื่อนทางสังคมควบคู่กันไป
ในหลายครั้ง แรงขับเคลื่อนทุติยภูมิอาจมีความสำคัญเหนือกว่าแรงขับเคลื่อนปฐมภูมิ — ผู้กล้าหาญยอมเสียสละอาหาร น้ำ และแม้แต่ชีวิต เพื่อปกป้องศาสนา ความเชื่อ และมาตุภูมิ
สรุป
แรงขับเคลื่อนทุติยภูมิเกี่ยวข้องกับความต้องการทางจิตใจ สังคม และสติปัญญาของบุคคล สิ่งเหล่านี้มีอิทธิพลอย่างมหาศาลต่อการกำหนดพฤติกรรม ท่าที และการมองโลกของมนุษย์
การได้รับความพึงพอใจในแรงขับเคลื่อนเหล่านี้จะนำไปสู่ ความมั่นใจในตนเอง แต่หากถูกขัดขวางอาจนำไปสู่ ภาวะคับข้องใจ (Frustration)
แรงขับเคลื่อนเหล่านี้ถูกพัฒนาขึ้นผ่านการอบรมสั่งสอน และการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น