การศึกษาอิสลามในซุนนะฮฺนบี
ความหมายของการศึกษาคืออะไร?
ما هو معنى التربية؟ ❧ ✦ ❧ในเชิงภาษา คำว่า ตัรบียะฮ์ (تربية) มีรากมาจากคำว่า รอบบา หมายถึง การเพิ่มพูนและการเจริญเติบโต หรือการบ่มเพาะและการให้อาหาร เช่น "พ่อเลี้ยงดูบุตร" ในความหมายที่ว่าเขาให้อาหารและทำให้บุตรเจริญเติบโตขึ้น
อย่างไรก็ตาม การบ่มเพาะในบริบทนี้ไม่ใช่เพียงกระบวนการทางวัตถุที่จำกัดอยู่แค่เรื่องอาหารทางกายเท่านั้น แต่เป็น กระบวนการที่สมบูรณ์และบูรณาการ ซึ่งครอบคลุมทุกมิติของบุคลิกภาพ ทั้งในด้านการ ขัดเกลา (تهذيب) การยกระดับ การพัฒนา และการชำระจิตวิญญาณให้บริสุทธิ์ (تزكية)
นิยามจากนักปรัชญาและนักคิดสำคัญ
เพื่อให้เกิดความชัดเจนยิ่งขึ้น ผู้เขียนได้รวบรวมนิยามของการศึกษาจากมุมมองของนักปรัชญาและนักคิดทั้งตะวันตกและอิสลาม ซึ่งแต่ละท่านเน้นมุมมองที่แตกต่างกัน
-
1เพลโต (Plato, 428–348 ก่อน ค.ศ.)
การศึกษาคือการมอบความงดงามและความสมบูรณ์แบบให้แก่ร่างกายและจิตวิญญาณเท่าที่จะเป็นไปได้
-
2อริสโตเติล (Aristotle, 384–322 ก่อน ค.ศ.)
วัตถุประสงค์ของการศึกษาคือการเตรียมสติปัญญาเพื่อใช้ในการแสวงหาความรู้
-
3จอห์น ไซมอน (Jean Simon)
การศึกษาคือวิธีการที่พัฒนาสติปัญญาให้กลายเป็นสติปัญญาที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
-
4จอห์น มิลตัน (John Milton, 1608–1674)
การศึกษาที่สมบูรณ์คือสิ่งที่ทำให้มนุษย์มีความเหมาะสมในการปฏิบัติงานทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นงานส่วนรวมหรือส่วนตัว ได้อย่างละเอียดแม่นยำ ซื่อสัตย์ และมีทักษะ ทั้งในยามสงบและยามสงคราม
-
5เปสตาลอซซี (Pestalozzi, 1746–1827)
การศึกษาคือการพัฒนาศักยภาพทั้งหมดของเด็กให้สอดประสานและสอดคล้องกัน
-
6อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant, 1724–1804)
การศึกษานำพามนุษย์ไปสู่ความสมบูรณ์แบบเท่าที่เขาจะไปถึงได้
-
7เจมส์ มิลล์ (James Mill, 1773–1836)
การจัดเตรียมบุคคลเพื่อให้เขาสามารถสร้างความสุขให้แก่ตนเองเป็นอันดับแรก และสร้างความสุขให้ผู้อื่นเป็นอันดับสอง
-
8อิหม่าม อัล-ฆอซาลี (الغزالي, 1058–1111)
เป้าหมายสูงสุดของการศึกษาคือ การใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์ และการเตรียมพร้อมสำหรับชีวิตในปรโลก
ท่านเน้นการอบรมสั่งสอนเด็กๆ ด้วยรากฐานทางศาสนาและจริยธรรมที่เข้มงวด ถือว่าการศึกษาเป็นการขัดเกลาจิตวิญญาณควบคู่ไปกับการพัฒนาสติปัญญา
-
9อิบนุ สินา (ابن سينا, 980–1037)
การศึกษาคือเครื่องมือในการเตรียมเยาวชนเพื่อทั้งเรื่องศาสนาและเรื่องทางโลกไปพร้อมๆ กัน
ท่านสร้างตัวตนทั้งด้านสติปัญญาและจริยธรรม และฝึกฝนให้เขามีความสามารถในการประกอบอาชีพที่สอดคล้องกับความถนัดและสภาพสังคมของเขา
-
10อิบนุ ค็อลดูน (ابن خلدون, 1332–1406)
ให้ความสำคัญกับการดูแลพัฒนาสติปัญญาของผู้เรียน โดยต้องคำนึงถึงระดับขีดความสามารถทางปัญญาที่แตกต่างกัน
ท่านมองการศึกษาในเชิงสังคมวิทยา โดยเน้นว่าระดับพัฒนาการทางปัญญาของผู้เรียนต้องเป็นจุดตั้งต้นของกระบวนการให้การศึกษา
นิยามที่ครอบคลุมตามที่ได้กล่าวมา
แม้จะมีนิยามที่หลากหลายตามความสนใจของนักคิดแต่ละท่าน แต่ผู้เขียนได้สรุปนิยามที่ครอบคลุม โดยพิจารณาถึงหน้าที่ทางสังคมและการสร้างสมดุลระหว่างความต้องการส่วนบุคคลและสังคมไว้ดังนี้
"การศึกษาคือการเตรียมมนุษย์เพื่อให้มีชีวิตที่สมบูรณ์และมีความสุข รักชาติบ้านเมือง มีร่างกายที่แข็งแรง มีบุคลิกภาพที่บูรณาการ มีระบบความคิดที่เป็นระเบียบ มีความละเอียดอ่อนในความรู้สึก มีทักษะในงานอาชีพ ร่วมมือกับผู้อื่น และมีความสามารถในการสื่อสารและปฏิบัติงานได้เป็นอย่างดี"
— จากการสังเคราะห์มุมมองนักคิดหลากหลายสำนัก
บทสรุป
หากจะกล่าวโดยสรุป การศึกษาคือ กระบวนการสร้างบุคลิกภาพที่ปกติและสมบูรณ์ในทุกด้าน เพื่อให้มนุษย์มีความสามารถในการปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่เขาอาศัยอยู่ได้อย่างดีที่สุด ครอบคลุมมิติต่างๆ ดังนี้
นิยามที่ครอบคลุมนี้เป็นจุดบรรจบระหว่างแนวคิดของนักปรัชญาตะวันตกและนักคิดอิสลาม โดยมีจุดร่วมที่สำคัญคือการมุ่งสร้าง "มนุษย์ที่สมบูรณ์" ทั้งในฐานะปัจเจกบุคคลและสมาชิกของสังคม
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น