การศึกษาด้านจิตวิญญาณ : ศาสนาและความจำเป็นในการนับถือศาสนา

الْفَصْلُ الثَّالِثُ : التَّرْبِيَةُ الرُّوحِيَّة

การศึกษาอิสลามในซุนนะฮฺนบี

บทที่ 3

การศึกษาด้านจิตวิญญาณ

التربية الروحية ตอนที่ 1 ศาสนาและความจำเป็นในการนับถือศาสนา ❧ ✦ ❧

หน้า ๓๑๓ การศึกษาด้านจิตวิญญาณถือเป็น ประเภทของการศึกษาที่สูงส่งที่สุดในซุนนะฮ์ท่านนบีอันบริสุทธิ์ เนื่องจากมันมุ่งเป้าไปที่การขัดเกลาจิตใจ ยกระดับจริยธรรม ชำระล้างร่างกายให้สะอาด และใช้พละกำลังและขีดความสามารถไปในทางที่ถูกต้องดีงาม ตลอดจนการตอบสนองความต้องการและแรงขับเคลื่อนด้วยวิธีการที่ศาสนบัญญัติอนุมัติ

🌙

ศาสนา — ความหมายและผลกระทบ الدين : معناه وآثاره

ศาสนาในแนวคิดทั่วไปคือ: การเชื่อมั่นในการมีอยู่ขององค์ผู้ทรงอำนาจเหนือธรรมชาติ ซึ่งมีความสามารถในการจัดการกิจการของสิ่งถูกสร้างและบริหารจัดการเรื่องราวต่างๆ และความเชื่อมั่นนี้จะเชื่อมโยงผู้ศรัทธาเข้ากับการยอมรับนบนอบ การยกย่องสดุดี การวิงวอนขอ และการภักดีต่อพระองค์ ด้วยความหวังและความเกรงกลัว

แนวคิดเรื่องศาสนาครอบคลุมความหมายหลักสองประการ คือ ความรู้สึกทางศาสนาภายใน หรือแรงขับเคลื่อนสู่ความศรัทธา และ ปรากฏการณ์ภายนอกของศาสนา คือกฎเกณฑ์ทางทฤษฎีและพิธีกรรมทางศาสนาที่บุคคลใช้ในการแสดงความภักดี

🌟

การวิจัยทางมานุษยวิทยา (Anthropology) ยืนยันว่า "ปรากฏการณ์ทางศาสนาคือสัญชาตญาณที่มีมาแต่กำเนิด" และงานวิจัยด้านจิตวิเคราะห์พิสูจน์แล้วว่า "การมีศาสนาคือหนึ่งในแรงขับเคลื่อนพื้นฐานของมนุษย์ ซึ่งซ่อนตัวอยู่ในจิตใต้สำนึก" — มนุษย์คือสิ่งมีชีวิตที่มีศาสนา

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ

"พระองค์คือผู้ทรงส่งรสูลของพระองค์มาพร้อมกับแนวทางที่ถูกต้องและศาสนาแห่งสัจธรรม เพื่อที่พระองค์จะทรงทำให้ศาสนานั้นปรากฏเหนือศาสนาทั้งมวล"

อัล-ฟัตหฺ : ๔๘/๒๘

إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ

"แท้จริงศาสนา ณ ที่อัลลอฮ์นั้นคืออิสลาม"

อาล อิมรอน : ๓/๑๙

ผลกระทบเชิงบวกที่สำคัญที่สุดของศาสนา

• 1

  บ่อเกิดของการเติมเต็มสัญชาตญาณทางศาสนา — การศรัทธาในอัลลอฮ์องค์เดียวคือบ่อเกิดของความรู้สึกเสรีภาพ ความเป็นอิสระ และความภาคภูมิใจในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

• 2

  นำไปสู่ความสมบูรณ์ทางจิตใจ — ผ่านความศรัทธาและหลักอากีดะฮ์ ซึ่งเป็นรากฐานสำหรับความสุข ความเข้มแข็งของความมุ่งมั่น และทัศนคติเชิงบวกต่อชีวิต

• 3

  สร้างความมองโลกในแง่ดีและความสงบ — ปลูกฝังความมั่นใจ ความกล้าหาญ และความรักในชีวิต ปกป้องจากความขัดแย้งทางจิตใจที่เกิดจากความสงสัยและการปฏิเสธพระเจ้า

• 4

  บ่อเกิดของค่านิยมและหลักการที่สูงส่ง — ปลูกฝังในจิตใจของเยาวชนตั้งแต่ช่วงแรกๆ ของชีวิต เติบโตและหล่อหลอมบุคลิกภาพตลอดเวลา

• 5

  เสริมสร้างความรู้สึกรับผิดชอบ — ยึดมั่นในหลักการด้วยตนเองทั้งต่อหน้าและลับหลัง รับประกันความสามัคคีและความต่อเนื่องของสังคม

• 6

  ผูกมัดสมาชิกสังคมด้วยค่านิยมสูงส่ง — ความจริง ความดี ความยุติธรรม ความซื่อสัตย์ ความอดทน และความเมตตา สร้างสมดุลระหว่างปัจเจกบุคคลและสังคม

• 7

  ตอบสนองแรงขับเคลื่อนทางจิตใจ — การมีส่วนร่วมทางจิตวิญญาณ การเลียนแบบต้นแบบที่ดี การสังกัดทางสังคม เสริมสร้างสัญชาตญาณการบูรณาการและความร่วมมือ

✦ ✦ ✦

🌱

สัญชาตญาณความต้องการทางศาสนาและความศรัทธา النزعة نحو التدين والإيمان

فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗاۚ فِطۡرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيۡهَاۚ لَا تَبۡدِيلَ لِخَلۡقِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ

"ดังนั้นจงมุ่งหน้าของเจ้าสู่ศาสนาที่เที่ยงแท้ (นั่นคือ) สัญชาตญาณ (ฟิฏเราะฮ์) ของอัลลอฮ์ซึ่งพระองค์ได้ทรงสร้างมนุษย์มาบนสัญชาตญาณนั้น ไม่มีการเปลี่ยนแปลงในการสร้างของอัลลอฮ์ นั่นคือศาสนาที่มั่นคง"

อัร-รูม : ๓๐/๓๐

وَإِذۡ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِيٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَأَشۡهَدَهُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡۖ قَالُواْ بَلَىٰ شَهِدۡنَآ

"และจงรำลึกขณะที่พระเจ้าของเจ้าได้เอาลูกหลานของอาดัมออกมาจากหลังของพวกเขา และทรงให้พวกเขาเป็นพยานแก่ตัวของพวกเขาเอง (โดยถามว่า): 'ข้าไม่ใช่พระเจ้าของพวกเจ้าดอกหรือ?' พวกเขาตอบว่า: 'ใช่ครับ พวกเราขอเป็นพยาน'"

อัล-อะอ์รอฟ : ๗/๑๗๒

مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ وَيُمَجِّسَانِهِ

จากท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ เล่าว่า ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:

"ไม่มีเด็กคนใดที่เกิดมาเว้นแต่เขาจะเกิดมาบนฟิฏเราะฮ์ (สัญชาตญาณบริสุทธิ์) จากนั้นพ่อแม่ของเขานั่นแหละที่ทำให้เขากลายเป็นยิว เป็นคริสต์ หรือเป็นมุจญูซีย์ เช่นเดียวกับที่สัตว์ได้คลอดลูกออกมาเป็นตัวที่สมบูรณ์ พวกท่านเคยเห็นลูกสัตว์ตัวใดที่หูแหว่งมาแต่เกิดบ้างไหม?"

— บันทึกโดยอิหม่ามมุสลิม

ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَتَطۡمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكۡرِ ٱللَّهِۗ أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَّهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ

"บรรดาผู้ที่ศรัทธาและหัวใจของพวกเขาจะสงบนิ่งด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮ์ พึงทราบเถิดว่า ด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮ์เท่านั้นที่หัวใจจะสงบนิ่ง"

อัร-เราะอ์ด : ๑๓/๒๘

✦ ✦ ✦

🕌

ความจำเป็นต่อความศรัทธาและหลักอากีดะฮ์ الحاجة إلى الإيمان والعقيدة

หน้า ๓๒๒ มนุษย์ไม่สามารถดำเนินชีวิตที่มั่นคงและดีงามได้โดยไม่มีหลักอากีดะฮ์ที่เขาศรัทธา เนื่องจากสัญชาตญาณของเขารู้สึกถึงความต้องการตามธรรมชาติในความศรัทธา ซึ่งต้องการการตอบสนองอย่างเร่งด่วนในจิตใจเพื่อให้เกิดความสงบ และหากไม่มีความเชื่อมั่นนี้ มนุษย์จะสูญเสียความสงบทางจิตใจและสติปัญญา

قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ۝ ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ۝ لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ ۝ وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌ

"จงกล่าวเถิดว่า: พระองค์คืออัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะ อัลลอฮ์นั้นทรงเป็นที่พึ่ง พระองค์ไม่ประสูติ และไม่ทรงถูกประสูติ และไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนพระองค์"

สูเราะฮ์ อัล-อิคลาศ

مَنْ أَعْطَى لِلَّهِ، وَمَنَعَ لِلَّهِ، وَأَحَبَّ لِلَّهِ، وَأَبْغَضَ لِلَّهِ، وَأَنْكَحَ لِلَّهِ، فَقَدِ اسْتَكْمَلَ إِيمَانَهُ

จากท่านสะฮ์ล บิน มุอาด เล่าว่า ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:

"ใครที่ให้เพื่ออัลลอฮ์ หวงห้ามเพื่ออัลลอฮ์ รักเพื่ออัลลอฮ์ เกลียดเพื่ออัลลอฮ์ และแต่งงานเพื่ออัลลอฮ์ แท้จริงเขาได้ทำให้ความศรัทธา (อีมาน) ของเขาสมบูรณ์แล้ว"

— บันทึกโดยอิหม่ามติรมีซี

الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً، فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ

จากท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ เล่าว่า ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:

"ความศรัทธา (อีมาน) นั้นมีเจ็ดสิบกว่ากิ่งก้าน ที่ประเสริฐที่สุดคือคำกล่าวว่า 'ลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮ์' และที่ต่ำที่สุดคือการขจัดสิ่งกีดขวาง (ที่เป็นอันตราย) ออกจากทางเดิน"

— บันทึกโดยอิหม่ามมุสลิม

مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

"ผู้ใดกระทำความดีไม่ว่าจะเป็นเพศชายหรือเพศหญิงก็ตาม โดยที่เขาเป็นผู้ศรัทธา แน่นอนเราจะให้เขาดำรงชีวิตที่ดีงาม และแน่นอนเราจะตอบแทนรางวัลของพวกเขาด้วยสิ่งที่ดียิ่งกว่าที่พวกเขาได้เคยกระทำไว้"

อัน-นะหฺล์ : ๑๖/๙๗

ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡغَيۡبِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ... أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ

"บรรดาผู้ที่ศรัทธาในสิ่งเร้นลับ และดำรงไว้ซึ่งการละหมาด และส่วนหนึ่งจากที่เราได้ให้ปัจจัยยังชีพแก่พวกเขา พวกเขาก็บริจาค... คนเหล่านี้แหละคือผู้ที่อยู่บนทางนำจากพระเจ้าของพวกเขา และคนเหล่านี้แหละคือผู้ที่ประสบความสำเร็จ"

อัล-บะเกาะเราะฮ์ : ๒/๓–๕

✦ ✦ ✦

นัยสำคัญ — الخلاصة

หน้า ๓๒๖ การศึกษาด้านจิตวิญญาณที่ถูกต้องคือ ความจำเป็นเร่งด่วนในชีวิตสำหรับมนุษย์ทุกคน หากปราศจากมัน สมดุลของบุคลิกภาพจะเสียไป พลังทางสติปัญญาและจิตใจจะปั่นป่วน เขาจะใช้ชีวิตอย่างทุกข์ระทม ทัศนะต่อโลกจะกลายเป็นความมืดมนและมองโลกในแง่ร้าย

การศึกษาด้านจิตวิญญาณทำให้บุคคลมีความโน้มเอียงไปสู่ความดีงาม ประดับตนด้วยลักษณะที่น่าชมเชย มีจิตใจที่ร่าเริงและมองโลกในแง่ดี ยอมรับชีวิตด้วยจิตวิญญาณเชิงบวก และมีความมุ่งมั่นที่โชติช่วง โดยอาศัยความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์ ผู้ซึ่งเขาศรัทธาและวางใจในยามคับขัน

❧

บทที่ 3 — การศึกษาด้านจิตวิญญาณ — التربية الروحية — หน้า 311–326