الفصل الخامس : التربية الوجدانية
ในบทนี้จะศึกษาวิจัย การเจริญเติบโตทางอารมณ์และลักษณะเฉพาะของมัน รวมถึงปัจจัยที่มีอิทธิพล หัวข้อพฤติกรรมของมนุษย์ ส่วนต่างๆ ของการเจริญเติบโตทางอารมณ์ ความขัดแย้งระหว่างแรงขับเคลื่อน โรคทางจิต ความต้องการทางจิตใจและสังคม และเป้าหมายของการศึกษาด้านอารมณ์ในซุนนะฮ์ท่านนบี
النمو الوجداني وخصائصه · หน้า 542
การเจริญเติบโตทางอารมณ์ประกอบด้วย อารมณ์ ความรู้สึก ความซาบซึ้ง และปฏิกิริยาตอบสนองทางจิตใจ ซึ่งเป็น รากฐานของการสร้างพฤติกรรมของบุคคล และเป็นตัวกำหนดลักษณะนิสัยเฉพาะตัว (Temperament) ตลอดจนมีอิทธิพลต่อทัศนคติและแนวทางในชีวิต
ปฏิกิริยาตอบสนองทางอารมณ์ของมนุษย์มีความหลากหลายแตกต่างกันไปในแต่ละอารมณ์:
อารมณ์ที่รุนแรง
ความกลัว, ความโกรธ
อารมณ์ที่อ่อนโยน
ความประทับใจ, ความเมตตา
อารมณ์ที่กระตุ้นพลัง
ความดีใจ
อารมณ์ที่บั่นทอนพลัง
ความเศร้าโศก
อารมณ์ที่แสดงออกชัดเจน
การหัวเราะ, การร้องไห้
อารมณ์ที่ซ่อนเร้น
ความอิจฉา, ความพยาบาท
อารมณ์ชั่วคราว
ความโกรธที่เกิดขึ้นกะทันหัน
อารมณ์ที่เรื้อรัง
ความวิตกกังวลที่ยั่งยืน
อารมณ์ที่ซับซ้อน
ความหึงหวง (โกรธ + กลัวสูญเสีย + รู้สึกด้อยค่า)
อารมณ์ที่ไม่ทราบสาเหตุ
ความวิตกกังวลจากจิตใต้สำนึก
หน้า 543–546 · สิ่งที่ซุนนะฮ์ขับเน้นในการอบรมเยาวชน
ความสามารถในการข่มใจตนเองและควบคุมอารมณ์ หน้า 543
หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นที่ทำให้เกิดอารมณ์วู่วาม และไม่ปล่อยตัวไปตามกระแสอารมณ์
หะดีษ · ผู้ที่แข็งแกร่งที่แท้จริง
« لَيسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرعَةِ، وَإِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَملِكُ نَفسَهُ عِندَ الغَضَبِ »
ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: "ผู้ที่แข็งแกร่งไม่ใช่ผู้ที่ล้มผู้อื่นในการต่อสู้ แต่ผู้ที่แข็งแกร่งคือผู้ที่สามารถควบคุมตนเองได้ในยามโกรธ"
รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์
« وَالكَاظِمِينَ الغَيظَ وَالعَافِينَ عَنِ النَّاسِ »
และบรรดาผู้ระงับความโกรธ และบรรดาผู้ให้อภัยแก่เพื่อนมนุษย์
อาล อิมรอน: 134การมีอารมณ์ที่สมดุลและมั่นคง หน้า 543
ไม่เปลี่ยนแปลงหรือหวั่นไหวไปตามสาเหตุที่ไร้สาระ มีคุณธรรมเรื่องความอดทน ความรัก และการปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างดี
หะดีษ · อย่าดูแคลนความดีงามใดๆ
« لَا تَحقِرَنَّ مِنَ المَعرُوفِ شَيئًا وَلَو أَن تَلقَى أَخَاكَ بِوَجهٍ طَلقٍ »
ท่านนบี ﷺ กล่าวแก่ท่านอบูดัรร์ว่า: "ท่านจงอย่าได้ดูแคลนความดีงามใดๆ แม้เพียงแค่การที่ท่านพบพี่น้องของท่านด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้มแจ่มใส"
รายงานจากท่านอบูดัรร์
การมองตนเองตามความเป็นจริง หน้า 544
ไม่หลงตัวเอง (Vanity) หรือประเมินตนเองสูงเกินไปจนตกลงสู่กับดักความเย่อหยิ่งที่น่ารังเกียจ ซึ่งจะทำให้บุคคลกลายเป็นที่รังเกียจของสังคม
หะดีษ · จงมองผู้ที่ด้อยกว่า
« إِذَا نَظَرَ أَحَدُكُم إِلَى مَن فُضِّلَ عَلَيهِ فِي المَالِ وَالخَلقِ فَليَنظُر إِلَى مَن هُوَ أَسفَلَ مِنهُ »
ท่านรสูล ﷺ กล่าวว่า: "เมื่อพวกท่านคนใดมองไปยังผู้ที่ได้รับความโปรดปรานเหนือกว่าตนในเรื่องทรัพย์สินและรูปร่างหน้าตา ก็จงมองไปยังผู้ที่อยู่ต่ำกว่าตนเถิด"
รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์
หะดีษ · ห้ามความจองหอง
« لَا يَدخُلُ الجَنَّةَ مَن كَانَ فِي قَلبِهِ مِثقَالُ ذَرَّةٍ مِن كِبرٍ »
ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า: "จะไม่ได้เข้าสวรรค์ ผู้ที่มีความจองหอง (ตะกับบุร) อยู่ในใจแม้เพียงน้ำหนักผงธุลีเดียว"
รายงานจากท่านอับดุลลอฮ์
« وَلَا تُصَعِّر خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمشِ فِي الأَرضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُختَالٍ فَخُورٍ »
และเจ้าอย่าบิดใบหน้าของเจ้าให้แก่ผู้คนอย่างสามหาว และอย่าเดินไปตามแผ่นดินอย่างลำพอง แท้จริงอัลลอฮ์ไม่ทรงรักทุกผู้ที่หยิ่งจองหองและขี้คุย
ลุกมาน: 18ความสามารถในการควบคุมอารมณ์เมื่อเผชิญปัญหาและวิกฤต หน้า 544
โดยการมอบหมายต่ออัลลอฮ์ มีความมั่นใจในตนเอง ตัดสินใจอย่างสงบและรอบคอบ เผชิญหน้าด้วยความเด็ดขาดและความอดทน ไม่โวยวายหรือร้องไห้คร่ำครวญ
หะดีษ · ผู้ศรัทธาที่เข้มแข็ง
« المُؤمِنُ القَوِيُّ خَيرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ المُؤمِنِ الضَّعِيفِ ... احرِص عَلَى مَا يَنفَعُكَ وَاستَعِن بِاللَّهِ وَلَا تَعجَز. وَإِن أَصَابَكَ شَيءٌ فَلَا تَقُل لَو أَنِّي فَعَلتُ ... وَلَكِن قُل قَدَّرَ اللَّهُ وَمَا شَاءَ فَعَلَ، فَإِنَّ لَو تَفتَحُ عَمَلَ الشَّيطَانِ »
ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: "ผู้ศรัทธาที่เข้มแข็งนั้นดีกว่าและเป็นที่รักยิ่ง ณ อัลลอฮ์ มากกว่าผู้ศรัทธาที่อ่อนแอ... จงมุ่งมั่นในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อท่าน จงขอความช่วยเหลือต่ออัลลอฮ์และอย่าท้อถอย หากมีสิ่งใดประสบแก่ท่าน ก็อย่ากล่าวว่า 'ถ้าฉันทำอย่างนั้น...' แต่จงกล่าวว่า 'มันคือกอดัรของอัลลอฮ์ และสิ่งที่พระองค์ทรงประสงค์ พระองค์ทรงกระทำแล้ว' เพราะคำว่า 'ถ้า' นั้นจะเปิดการงานของชัยฏอน"
รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์
การพัฒนาความเป็นอิสระทางอารมณ์ หน้า 545
ไม่เดินตามผู้อื่นอย่างหลับหูหลับตา (Blind following) แต่ต้องมีความเห็นอกเห็นใจ เสียสละ และร่วมมือกันบนความถูกต้อง
หะดีษ · ห้ามเป็น 'อิมมะอะฮ์'
« لَا تَكُونُوا إِمَّعَةً تَقُولُونَ إِن أَحسَنَ النَّاسُ أَحسَنَّا وَإِن ظَلَمُوا ظَلَمنَا، وَلَكِن وَطِّنُوا أَنفُسَكُم إِن أَحسَنَ النَّاسُ أَن تُحسِنُوا وَإِن أَسَاءُوا فَلَا تَظلِمُوا »
ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: "พวกท่านอย่าได้เป็น 'อิมมะอะฮ์' (คนที่ไม่มีความคิดเป็นของตนเอง) ที่คอยแต่จะกล่าวว่า 'ถ้าคนอื่นทำดีเราก็ทำดีด้วย และถ้าคนอื่นอธรรมเราก็อธรรมด้วย' แต่จงฝึกฝนตนเองเถิดว่า หากคนอื่นทำดีพวกท่านก็จงทำดี และหากพวกเขาทำชั่วพวกท่านก็อย่าได้อธรรม"
รายงานจากท่านหุซัยฟะฮ์
หะดีษ · การยิ้มคือการบริจาค
« تَبَسُّمُكَ فِي وَجهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ »
ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: "การที่ท่านยิ้มให้แก่พี่น้องของท่านนั้น คือการบริจาค (ศอดะเกาะฮ์) สำหรับท่าน"
รายงานจากท่านอบูดัรร์
การไม่ถูกกระทบทางอารมณ์โดยข้อมูลที่ผิดพลาด หน้า 546
ความเชื่อมั่นต้องตั้งอยู่บนการตรวจสอบ (Verification) และความใจเย็นก่อนจะแสดงปฏิกิริยาใดๆ ออกมา
หะดีษ · เตือนเรื่องการคาดเดา
« إِيَّاكُم وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكذَبُ الحَدِيثِ »
ท่านรสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: "จงระวังการคาดเดา เพราะแท้จริงการคาดเดานั้นคือคำพูดที่มุสาที่สุด"
รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์
« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُم فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَومًا بِجَهَالَةٍ »
โอ้บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย หากคนชั่วได้นำข่าวใดๆ มาแจ้งแก่พวกเจ้า พวกเจ้าก็จงพิจารณาตรวจสอบให้ชัดแจ้ง มิฉะนั้นพวกเจ้าจะก่อเคราะห์กรรมแก่กลุ่มชนหนึ่งโดยความไม่รู้
อัล-หุญุรอต: ٦การเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย หน้า 547
تغيرات النمو الجسمي
อารมณ์มีความสัมพันธ์อย่างลึกซึ้งกับการเจริญเติบโตทางร่างกาย การเปลี่ยนแปลงทางสรีระและฮอร์โมน (เช่น ช่วงเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์) มีผลอย่างมากต่ออารมณ์และทัศนคติต่อเพศตรงข้าม สุขภาพร่างกายที่แข็งแรงส่งผลเชิงบวกต่อความมั่นใจในตนเอง ในขณะที่ความพิการหรือโรคภัยอาจนำไปสู่ความรู้สึกด้อยค่า
หะดีษ · ความอ่อนโยนคือสิ่งประดับ หน้า 548
« إِنَّ الرِّفقَ لَا يَكُونُ فِي شَيءٍ إِلَّا زَانَهُ، وَلَا يُنزَعُ مِن شَيءٍ إِلَّا شَانَهُ »
ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า: "แท้จริงความอ่อนโยนนั้น เมื่อมันอยู่ในสิ่งใด มันย่อมทำให้สิ่งนั้นงดงาม และเมื่อมันถูกดึงออกไปจากสิ่งใด มันย่อมทำให้สิ่งนั้นอัปลักษณ์"
รายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์
การเจริญเติบโตทางสติปัญญา หน้า 548
تغيرات النمو العقلي
เมื่อระดับสติปัญญาและความเข้าใจเพิ่มขึ้น เยาวชนจะมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์ได้ดีขึ้น ซึ่งส่งผลให้สามารถปรับอารมณ์และการตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้อย่างมีวุฒิภาวะ
หะดีษ · มุญาฮิดที่แท้จริง หน้า 549
« المُجَاهِدُ مَن جَاهَدَ نَفسَهُ »
"ผู้ที่ทำสงคราม (มุญาฮิด) ที่แท้จริง คือผู้ที่ต่อสู้กับอารมณ์ของตนเอง"
รายงานจากท่านฟะฎอละฮ์ บิน อุบัยด์
หะดีษ · ความอดทนในวินาทีแรก
« الصَّبرُ عِندَ الصَّدمَةِ الأُولَى »
"ความอดทนที่แท้จริง คือความอดทน ณ วินาทีแรกที่ประสบกับความทุกข์"
รายงานจากท่านอะนัส บิน มาลิก
การเจริญเติบโตทางสังคม หน้า 550
تغيرات النمو الاجتماعي
ความสัมพันธ์ทางสังคมมีอิทธิพลอย่างมากต่ออารมณ์ เยาวชนต้องการความยอมรับและความเคารพจากสังคม ซุนนะฮ์เน้นย้ำเรื่องการแต่งกายที่สุภาพและงดงามเพื่อสร้างความประทับใจที่ดีและเป็นการเคารพตนเองและสังคม
หะดีษ · อัลลอฮ์ทรงงดงามและรักความงดงาม
« إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجَمَالَ. الكِبرُ: بَطَرُ الحَقِّ وَغَمطُ النَّاسِ »
เมื่อมีผู้ถามว่า "คนเราย่อมชอบที่จะสวมเสื้อผ้าที่สวยและรองเท้าที่สวย" ท่านนบีตอบว่า: "แท้จริงอัลลอฮ์ทรงงดงามและพระองค์ทรงรักความงดงาม ส่วนความจองหองนั้นคือการปฏิเสธความจริงและดูถูกเหยียดหยามผู้คน"
รายงานจากท่านอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด
ครอบครัวและสิ่งแวดล้อมทางสังคม หน้า 551
الوسط الأسري والاجتماعي
การเติบโตทางอารมณ์ได้รับอิทธิพลอย่างมหาศาลจากวิธีการเลี้ยงดูของครอบครัว หากครอบครัวใช้วิธีที่อ่อนโยนและเข้าใจ เยาวชนจะมีอารมณ์ที่สมดุลและมั่นคง แต่หากใช้ความรุนแรงเกินไป จะส่งผลให้เกิดความบกพร่องทางอารมณ์ เช่น การแยกตัว ความรุนแรง หรือการต่อต้านสังคม
หะดีษ · ฟิฏเราะฮ์ — บทบาทของพ่อแม่ หน้า 552
« مَا مِن مَولُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الفِطرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ وَيُمَجِّسَانِهِ »
"ไม่มีเด็กคนใดที่เกิดมาเว้นแต่เขาจะเกิดมาบนฟิฏเราะฮ์ (สัญชาตญาณบริสุทธิ์) จากนั้นพ่อแม่ของเขานั่นแหละที่ทำให้เขากลายเป็นยิว เป็นคริสต์ หรือเป็นมุจญูซีย์..."
รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์
หะดีษ · ผู้ที่ไม่เมตตาย่อมไม่ได้รับความเมตตา หน้า 552
« مَن لَا يَرحَم لَا يُرحَم »
ท่านนบี ﷺ กล่าวเมื่อพบเห็นว่าท่านอัล-อักเราะอ์ไม่เคยจูบลูกทั้งสิบของตน: "ผู้ใดที่ไม่เมตตา (ผู้อื่น) เขาย่อมไม่ได้รับความเมตตา"
หะดีษ · ผู้ที่ขาดความอ่อนโยน หน้า 553
« مَن يُحرَمِ الرِّفقَ يُحرَمِ الخَيرَ »
"ผู้ใดที่ถูกกีดกันจากความอ่อนโยน เขาย่อมถูกกีดกันจากความดีงามทั้งปวง"
สรุปบทที่ 5 · หน้า 541–553
ซุนนะฮ์ท่านนบียอมรับความซับซ้อนของอารมณ์และให้ความสำคัญกับการชี้นำอารมณ์ในทิศทางที่ถูกต้อง วุฒิภาวะทางอารมณ์ที่สมบูรณ์ประกอบด้วยการควบคุมตนเอง ความสมดุล การมองตนเองตามความเป็นจริง ความเข้มแข็งเมื่อเผชิญวิกฤต ความเป็นอิสระทางความคิด และการยึดถือข้อมูลที่ตรวจสอบแล้ว โดยมีครอบครัว สติปัญญา ร่างกาย และสังคมเป็นปัจจัยหล่อหลอมที่สำคัญทั้งหมด
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น